In de Perspectiefnota 2018 'Tilburg next level' legden we een ambitie weg om te werken aan een inclusieve stad waarin we o.a. investeren in de jeugd. Kort samengevat hebben we aangegeven dat o.a. gelet op de toenemende tegenstellingen in onze stad er een noodzaak is te blijven werken aan gelijke kansen voor iedere inwoner langs de lijnen die zijn vastgelegd in de agenda sociaal 013 (een goede start, met ruimte om te leven, optimale kansen voor iedereen, in een wereld die mij ziet). De opgaven van de Agenda Sociaal 013 vragen om een langjarige aanpak samen met de inwoners en partners in de stad, die we vormgeven door het afsluiten van Pacten. In 2017 zijn we gestart met de Pacten Groenewoud en Noord. Voor de jeugd is onze basis de regionale Koers Samen met de jeugd en het werken vanuit de rechten van het kind zoals vastgelegd in het Internationale Verdrag inzake de Rechten van het Kind. Door een wijkgerichte aanpak zorgen wij en onze partners ervoor dat we bij de bron en op een integrale wijze naar een vraagstuk kijken. Dit geldt ook voor jongerenparticipatie. Bij alle vraagstukken rondom de jeugd worden kinderen/jongeren en hun ouders betrokken.
In 2017 werkten we verder aan de basis voor deze ambitie in de dynamiek die het sociaal domein de laatste jaren kenmerkt.

Bijdragen aan perspectief
In 2017 zijn meer peuters naar een peutervoorziening gegaan. De harmonisatie van peuterspeelzalen en kinderdagverblijven tot één peutervoorziening vanaf 1 januari 2018 draagt er aan bij dat we deze ontwikkeling meer kracht bij kunnen zetten en op meer locaties peuters zich gezamenlijk ontwikkelen en leren. We bevorderen hiermee kansengelijkheid al op heel jonge leeftijd. Bovendien zetten we hiermee ook een stap die bijdraagt aan de ontwikkeling naar integrale kindcentra. Onderwijshuisvesting is een belangrijke voorwaarde voor adequaat onderwijs. In 2017 is integraal kindcentrum Oculus in een nieuw gebouw gehuisvest net als de Jozefmavo.
De aanpak van thuiszitters in het primair onderwijs hebben we vastgelegd in een pact. Met deze activiteit zorgen we dat alle Tilburgse kinderen op hun eigen niveau kunnen starten aan het voortgezet onderwijs. De (eerste) voorbereidingen voor thuiszitterspacten in het voortgezet onderwijs en het MBO hebben we ook in 2017 getroffen. Het aantal voortijdig schoolverlaters in het voortgezet onderwijs hebben we in 2017 helaas niet verder terug kunnen dringen. Juist omdat het hier veelal gaat om risicojongeren (t.a.v. veiligheid en overlast) met weinig perspectief op de arbeidsmarkt vraagt dit om extra aandacht. Aandacht die door het organiseren van meer regie op het niveau van Werk en Inkomen bij een deel van deze jongeren reeds wordt geboden en succesvol is. Op termijn zullen we hier de vruchten van plukken. Een verbeterde aansluiting tussen bedrijfsleven en kennisinstellingen en een betere afstemming tussen de verschillende kennisinstellingen en opleidingen onderling (doorlopende leerlijnen) vormt een belangrijke pijler in het beleid dat is gericht op de continue ontwikkeling van Tilburgers. Hiermee dragen we bij aan het bereiken van een inclusieve stad waarin iedereen mee kan doen en zoveel als mogelijk zelfredzaam is.

De inclusieve stad en emancipatie
Begin 2017 hebben we uiteengezet hoe wij samen met de stad een brede, gedragen visie met de stad gaan ontwikkelen. Ook hebben we samen met onze partners in de stad activiteiten ondernomen om daar waar we zien dat de verbinding met onze inwoners verloren gaat of verloren dreigt te gaan, daar naar te handelen. Ook de waarden die aan de basis moeten staan van ons nieuwe emancipatiebeleid, ontwikkelen we vanuit deze visie.
Op het moment van schrijven heeft als eerste stap een stadsdialoog plaatsgevonden met als titel de Stad van Verbinding.

Bijdragen aan een Sociale veerkrachtige stad
We zijn gestart met een intensivering van onze wijkgerichte aanpak onder de titel quotWijk aan zetquot. We beogen mede door de wijkgerichte aanpak de sociale veerkracht te bevorderen. In juli 2017 heeft u de visie op de omvorming van de sociale basis neergelegd bij vaststelling van de voorstellen van Wijk aan Zet. Bedoeling hiervan is de versterking van de sociale veerkracht in de wijken door wijknetwerken direct aan zet te laten zijn bij de inzet van het sociaal werk in hun buurt. Langs de volgende lijnen werken we de raadsbesluiten verder uit: identificeren en versterken wijknetwerken, ontschotting van subsidieregelingen en vergroting wijkbetrokkenheid bij inzet hiervan en ontwikkeling van een monitor.

Vluchtelingen
In 2017 zijn we gestart met de uitvoering van het in december 2016 door de raad vastgestelde Actieplan Vluchtelingen 2017 - 2018. De aanleiding van dit actieplan was de enorme toestroom van vluchtelingen in de voorgaande jaren 2015 en 2016. Met het actieplan zetten wij in op een integrale aanpak, met de bedoeling dat vluchtelingen zo snel mogelijk meedoen in Tilburg en dat wie het nodig heeft hierbij passende ondersteuning krijgt. Hiervoor hebben we de uitvoering uitgezet langs 8 actielijnen die alle levensdomeinen van vluchtelingen en hun kinderen bestrijken; van huisvesting, participatie, scholing, participatie en werk, meedoen in de wijk tot zorg en ondersteuning.

Hulp en dienstverlening op maat
In 2017 hebben we aan een groot aantal Tilburgers hulp en ondersteuning geboden zodat zij zo zelfstandig mogelijk kunnen wonen, opvoeden/opgroeien en meedoen. We hebben hiervoor een breed pallet aan ondersteunende dienstverlening en producten beschikbaar vanuit verschillende beleidsvelden. Om deze dienstverlening op het niveau van het gezin goed te kunnen coördineren en op maat in te zetten, is de samenwerking binnen De Toegang vorm gegeven. De samenwerking tussen de verschillende partners in de Toegang verloopt steeds beter. Op termijn verwachten we van deze samenwerking ook dat er kostenreductie optreedt omdat de dienstverlening efficiënter en meer in samenhang wordt ingezet en burgers meer zelfredzaam worden.
Het aanbod voor de jeugdhulp hebben we resultaatgericht ingekocht zodat het antwoord geeft op de oplossingen die bij de gezinnen passen met een gezinsbrede benadering. De toegang kan zelfs 'out of the box' oplossingen inzetten met maatwerkbudget. Voor ontwikkeling van nieuw aanbod en verbetering van de ondersteuning zetten we het innovatienetwerk Jeugd in.
Financieel laten de cijfers zien dat de zorgbudgetten voor begeleiding en jeugdhulp onder druk komen. Met een verdere ingroei van de rijkstaakstelling en toenemende vraag naar WMO begeleiding is een voordeel in 2016 omgeslagen naar een tekort in 2017. Ook wat betreft de jeugdhulp constateren we een negatieve ontwikkeling. Ondanks dat de cijfers 2017 vanuit de GR nog niet definitief zijn is de kans zeer reëel dat het nadeel op de jeugdhulp ten opzichte van 2016 aanzienlijk toeneemt. In deze jaarrekening is de bijdrage aan de GR Hart van Brabant over 2017 gebaseerd op de omvang van de rijksuitkering voor de Jeugdhulp. Daarnaast hebben wij, aanvullend op deze kosten vanuit de GR, op basis van de nu beschikbare gegevens een inschatting gemaakt van de additionele kosten en hiervoor een voorziening getroffen van € 6,0 miljoen. Definitieve verrekening zal in het boekjaar 2018 plaatsvinden. Zie hiervoor ook de risicoparagraaf bij de jaarrekening.
Op de budgetten voor beschermd wonen zien we het voordeel 2016 in 2017 verder toenemen door de verdere daling van het aantal cliënten beschermd wonen, met name door ambulantisering. Voor- en nadelen op de3 in 2015 gedecentraliseerde taken lopen via de egalisatiereserve 3D.
Ondanks het feit dat onze aanpak op arbeidsre-integratie landelijk gezien bovengemiddelde resultaten oplevert, profiteren nog te weinig gezinnen/individuen in de bijstand van de economische groei en bijbehorende banengroei. Het verschil tussen winnaars en verliezers op de arbeidsmarkt wordt scherper zichtbaar: er zijn bevolkingsgroepen met veel kansen, maar ook burgers met relatieve achterstanden en in een kwetsbare positie. En dat terwijl de grootste veranderingen op de arbeidsmarkt nog komen. We verwachten een verdere sterke doorwerking van ontgroening/ vergrijzing en onomkeerbare trends robotisering/digitalisering/technologisering die de krapte verder laat toenemen en anderzijds meer van de competenties van werknemers zal vragen. De investeringen in 2017 in een duurzaam arbeidsmarktecosysteem waarin we met onderwijs en bedrijfsleven de vraag naar arbeid in kaart brengen via human capital agenda's blijft ook in de toekomst noodzakelijk. Ook is het nodig integrale oplossingen te bieden en het voor professionals mogelijk te maken in het sociale domein oplossingen te bieden aan gezinnen/burgers die op middellange termijn nog niet de weg zullen vinden naar de arbeidsmarkt.

Conform onze ambities hebben meer Tilburgse gezinnen gebruik gemaakt van ons ondersteuningspakket bij armoede zoals Bijzondere Bijstand, Collectieve Ziektekosten Verzekering, etc. Hierdoor zien we logischerwijs ook een groei in de uitgaven voor deze voorzieningen. Deze kunnen we binnen de huidige begroting slechts ten dele dekken met de extra Klijnsma middelen en de tijdelijke impuls op Armoede. We hebben in 2017 een extra accent gelegd op armoede voorzieningen voor (gezinnen met) kinderen, zodat zij binnen en buiten de omgeving van de school mee kunnen doen: gelijke kansen voor ieder kind.

Ingrijpen bij crisis en onveiligheid
Helaas waren er in 2017 ook Tilburgers die in een acute crisissituatie verkeerden en waarop direct moest worden ingegrepen om de onveilige situatie te beëindigen. Voor hen bieden we onder meer maatschappelijke opvang, bemoeizorg. In 2017 zijn we ook gestart met het Crisisinterventieteam waarmee we direct en effectiever dan voorheen hulp kunnen bieden en toeleiden. We zagen vorig jaar het aantal verwarde personen toenemen. Dit komt onder meer door de afbouw van behandelbedden bij zorgaanbieders en de hogere instroomnormen voor beschermde woonvormen. Mede vanwege dit laatste hebben we maatregelen genomen zoals het indicatievrij beschermd wonen bij SMO Traverse en starten we de pilot indiceren bij SMO Traverse en Sterk Huis. Ook hebben we maatregelen genomen waarmee we sneller actie kunnen nemen wanneer er verwarde personen gesignaleerd worden. We zijn het project 'Nu niet zwanger' gestart om mogelijke crisissituaties en ernstige opvoedproblemen te voorkomen. We hebben een analyse gemaakt voor het inkorten van het gedwongen kader (jeugdbeschermingsketen) zodat kinderen tijdig hulp ontvangen. Helaas zien we dat de recidive bij huiselijk geweld erg hoog is en lijkt toe te nemen. Dit vraagt om actie. Daartoe is een Taskforce ingesteld om kindermishandeling tegen te gaan met veel activiteiten in samenwerking met partners. Vrijwel alle activiteiten gericht op het ingrijpen bij crisis en onveiligheid doen wij voor de regio Hart van Brabant.

Tot slot, willen we een belangrijke next step benoemen die wij zien voor een succesvolle inhoudelijke transformatie en samenhangende sturing op de budgetten in het sociaal domein. Ten eerste het integraal begroten, investeren en sturen op de budgetten en resultaten, waardoor er meer in samenhang een plan wordt ontwikkeld waar en waarom wordt geïnvesteerd in samenspraak met burgers. We willen de komende jaren bijvoorbeeld verder ontwikkelen op het sturen op resultaten vanuit het uitgangspunt Maatwerk voor het gezin: één gezin, één plan, één coördinator. Hierin kan de verdere uitwerking en concretisering van de Agenda Sociaal 013 als voorbeeld dienen. Met dit initiatief willen we de inwoners en het maatschappelijk middenveld nadrukkelijker laten mee bepalen hoe onze gemeentelijke agenda eruit ziet en wat dit betekent op het niveau van samenhang in de dienstverlening aan burgers.